Bewaarplicht

De Staat gaat niet in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechter waarin de bewaarplicht voor telecomgegevens buiten werking werd gesteld. Nu de beroepstermijn woensdag is verstreken en de Staat in deze periode geen hoger beroep heeft ingesteld, is het vonnis niet langer aan te vechten en dus definitief.

De regering werkt inmiddels aan een nieuw wetsvoorstel voor de bewaarplicht. Verantwoordelijk minister Ard van der Steur heeft aan de Kamer aangegeven dat hij de nieuwe bewaarplicht zo snel mogelijk zal presenteren.

In het conceptwetsvoorstel zijn er een aantal wijzigingen doorgevoerd. Zo moet de rechter-commissaris eerst toestemming geven aan een vordering van justitie richting een telecomaanbieder. Ook moeten de opgeslagen gegevens op het grondgebied van de EU worden bewaard. De organisatie Privacy First heeft aangegeven dat het ook de nieuwe bewaarplicht bij de rechter zal aanvechten.

Alles bij de bron; Tweakers

 

Het Openbaar Ministerie vreest de gevolgen voor de opsporing en vervolging van criminelen nu de bewaarplicht buitenwerking is gesteld aldus OM-topman Herman Bolhaar tegenover BNR. "Als je die gegevens niet meer kunt opvragen omdat ze er gewoon niet meer zijn, want de bewaarplicht is niet meer aan de orde, dan betekent dat voor de opsporing dat er een enorm middel wordt weggeslagen en ik ben bang dat we daar straks ook de consequenties van zullen ervaren."

Volgens Bolhaar is voor de opsporing de beschikbaarheid van verkeersgegevens een noodzakelijk middel hij wil niet zeggen dat Nederland onveiliger is geworden door het afschaffen van de bewaarplicht, maar dat het vooral om de effectiviteit van de misdaadbestrijding gaat. 

Alles bij de bron; Security

Tegen de Europese trend in heeft Australië zojuist een behoorlijk straffe bewaarplicht ingevoerd, waarmee telecomproviders gedragsdata tot 2 jaar moeten opslaan. Behalve de forse bewaartermijn zit er nog een verschil in: journalisten vormen een uitzondering vanwege hun bronbescherming.

Om telecomdata van journalisten op te vragen moet apart goedkeuring worden verleend door een panel. Critici stellen echter dat dit proces een wassen neus is, en bovendien is het onduidelijk wie als journalist kan worden gekwalificeerd.

Alles bij de bron; WebWereld

Het Kamerdebat over de bewaarplicht heeft weinig opgeleverd, maar stond bol van de onzinnig- en onwaarheden van parlementariërs én ministers. Een bloemlezing. 

Bewaarplichtdata in onmisbaar.

Telecommetadata is soms cruciaal voor opsporing en bewijslast, maar Justitie kan ook zonder bewaarplicht bij die data. Telecomproviders slaan deze data ook zonder die plicht op, voor zogenaamde bedrijfsdoeleinden. 

'Informatieplicht' in plaats van bewaarplicht.

De PvdA pleit in het debat voor een alternatief, de informatieplicht. Maar wat dit behelst bleef compleet onduidelijk, alleen dat providers data moeten afgeven als justitie dit vordert. En dat ze data wel moeten bewaren. Vooralsnog lijkt het vooral een retorische exercitie om van het label bewaarplicht af te komen. 

Bewaarplicht voor cold cases.

Hier ging minister Ard van der Steur de mist in. Hij beweerde dat de bewaarplicht kan helpen bij het oplossen van cold cases van 5 jaar geleden en herzieningszaken. Maar in beide gevallen geldt dat data ouder dan een jaar niet kan worden opgevraagd.

Regering is voortvarend.

Na het arrest van het Europese Hof (praktisch een jaar geleden) is het kabinet 'voortvarend te werk gegaan' aldus Van der Steur. Maar niets is minder waar. Eerst werd binnen een maand duidelijkheid beloofd, toen voor de zomer, en uiteindelijk kwam de regering pas in november met een inhoudelijke reactie. Ook zei het departement in de herfst nog te wachten op advies van de Raad van State. Dat advies werd echter al in juli verstuurd en lag sindsdien in een la.

Veiligheid en privacy in elkaars verlengde.

De bestrijding van criminaliteit en de privacy liggen in elkaars verlengde, betoogde minister Van der Steur . "Het gaat in beide gevallen om bescherming van burgers." Alleen bleek twee zinnen later dat ze toch op gespannen voet met elkaar staan en er "een balans" moet worden gevonden.

Providers moeten locatiedata vernietigen

Volgens  minister Henk Kamp (EZ) hadden providers locatiedata (op basis van Cell ID) niet nodig voor de bedrijfsvoering. "Die data is niet interessant en moet worden vernietigd." Na wat gefluister met ambtenaren 'nuanceerde' Kamp dit in tweede termijn. "Als ze kunnen aantonen dat dit nodig is voor de interne bedrijfsvoering, mogen ze die data bewaren". En alle grote providers waar Computerworld navraag deed stelden dat deze data inderdaad nodig is. Waarvoor blijft een beetje vaag, maar 'netwerkbeheer' en 'klantenservice' worden genoemd.

Waken voor cijferfetisjisme

De VVD maakte het bont door te suggereren dat kwantitatieve onderbouwing van de noodzaak van de bewaarplicht niet nodig was. Een bloemlezing van verschrikkelijke zaken (kinderporno, moord etc) waar telecomdata heeft geholpen bij de bewijslast is afdoende, dat biedt 'robuust inzicht'. De VVD wordt op zijn wenken bediend: binnen een paar dagen komt er een 'rapport' van het OM met een opsomming van dergelijke 'succesverhalen'.

Alles bij de bron; WebWereld

Minister Ard van der Steur hoopt het voorstel voor een nieuwe bewaarplicht telecomgegevens snel aan de Tweede Kamer te presenteren, nu de vorige wet door de voorzieningenrechter in Den Haag buitenwerking werd gesteld. Daardoor zijn telecomaanbieders op dit moment niet meer verplicht om de telecomgegevens voor het onderzoeken, opsporen en vervolgens van misdrijven te bewaren. 

Providers moeten gegevens die zij hebben verzameld onder de bewaarplicht direct vernietigen. Alleen gegevens die de providers nog nodig hebben voor bedrijfsdoeleinden, zoals het opstellen van facturen of marktonderzoek, mogen bewaard worden. Het bewaren van alle andere gegevens is een inbreuk op de privacy, schrijft de nieuwe minister van Veiligheid en Justitie, vandaag in een brief aan de Tweede Kamer.

Van der Steur zegt verder in de brief dat hij het vonnis van de rechter in het kort geding zal betrekken bij de uitwerking van het conceptwetsvoorstel. "Ik acht het van groot belang dat het conceptwetsvoorstel zo spoedig mogelijk bij Uw Kamer wordt ingediend, zodat de gevolgen van de buitenwerkingstelling van de Wbt voor de opsporing en vervolging van ernstige delicten zo veel mogelijk worden beperkt. Ik zal het wetsvoorstel op zo kort mogelijke termijn aan de Raad van State voorleggen."

Alles bij de bronnen; Security & AutomGids

GroenLinks wil dat de regering afziet van een nieuwe bewaarplicht, nu de vorige door de rechter ongeldig werd verklaard. Deze week bevestigde minister Blok, op dit moment de minister van Veiligheid en Justitie, in de Eerste Kamer dat de bewaarplicht telecomgegevens niet langer zal worden gehandhaafd.

Eerste Kamerlid van GroenLinks Tineke Strik stelt dat met de bevestiging van de minister een einde aan een jarenlange schending van de mensenrechten in Nederland komt. "De bewaarplicht had nooit mogen bestaan. Dat vond de Europese rechter bijna een jaar geleden al. Toch deed minister Opstelten alsof er niets aan de hand was en hield de datagraaiwet tegen de regels in overeind." 

Het Kamerlid hoopt dat de regering in navolging van de Europese Commissie afziet van een nieuwe bewaarplicht. "Datagraaien werkt niet, of zelfs averechts. De politie wordt overspoeld met zinloze gegevens van onschuldige burgers. Een quick freeze, waarbij politie alleen bij verdenkingen gegevens kan laten bewaren en bekijken is veel slimmer."

Alles bij de bron; Security

Ook zonder de bewaarplicht kunnen opsporingsdiensten nog de locatie van mobieltjes opvragen, omdat providers dit zelf opslaan. Deskundigen constateren echter dat hiervoor geen grondslag is. 

Voor Justitie leek het afschieten van de bewaarplicht door de rechter desastreus. "Nu de bewaarplicht per direct is afgeschaft, zal dat grote impact hebben op toekomstige opsporing en vervolging," aldus het OM. Vooral locatiedata en belgegevens zijn van belang voor de opsporing, concludeerde eerder ook onderzoeksinstituut WODC (onderdeel van Justitie) bij de evaluatie van de wet dataretentie. En, suggereerde het WODC, deze data worden zonder bewaarplicht niet opgeslagen. "Locatiegegevens [...] worden enkel bewaard in het kader van de Wet bewaarplicht."

Terechte paniek dus bij Justitie? Nee, want het WODC slaat met die laatste conclusie de plank compleet mis. Providers slaan namelijk wel degelijk locatiedata op voor eigen doeleinden, herleidbaar tot abonnees en tot een half jaar of soms een jaar. En opsporingsdiensten kunnen deze data blijven vorderen. Dat blijkt uit een inventarisatie van Computerworld op basis van de privacyverklaringen en antwoorden van KPN, T-Mobile en Vodafone.

En in den Haag stelt de interim minister van Justitie & Veiligheid dat providers vrij zijn in de manier waarop zij omgaan met de gegevens die ze moesten opslaan vanwege de bewaarplicht. Ze moeten nu zelf een afweging maken of ze die willen verwijderen, zo laat het ministerie van Veiligheid en Justitie dinsdag weten.

De woordvoerder van het ministerie zegt dat providers samen met het Agentschap Telecom een afweging moeten maken welke gegevens ze willen verwijderen. Sommige kunnen namelijk in strijd zijn met data die belangrijk zijn voor de bedrijfsvoering, zo benadrukt de zegsman. Het kabinet werkt overigens momenteel aan een nieuwe bewaarplicht die iets privacyvriendelijker moet zijn. Providers hoeven dan niet meteen gegevens af te geven zodra een officier van justitie een bevel uitvaardigt. Gegevens die worden opgeslagen op grond van de bewaarplicht, mogen dan enkel nog worden opgevraagd na een bevel van de rechter-commissaris.

Alles bij de bronnen; Tweakers, Computerworld

Providers hoeven niet langer allerlei gegevens over ons telefoon- en internetverkeer op te slaan; wie u belt, bijvoorbeeld. In een kort geding tegen de Nederlandse staat heeft de rechter de Nederlandse bewaarplicht buiten werking gesteld. Dat lijkt een belangrijke overwinning voor onze privacy, maar die euforie is onterecht...

...De uitspraak beperkt zich immers tot de digitale opsporingsmethoden. Ze biedt bovendien geen oplossing voor de problemen van de waarborgen en toetsingen voor de toegang tot deze enorme hoeveelheid data. Vooral aan dat laatste, dat er geen onafhankelijke partij is om de toegang tot alle gegevens te controleren, tilt de rechter zwaar. Maar met de afschaffing van de bewaarplicht wordt dit probleem niet opgelost...

...de huidige situatie na de buitenwerking stelling van de bewaarplicht van telecomgegevens, kent alleen verliezers. Het verzamelen van data wordt bemoeilijkt en geen van de bestaande problemen rond het verzamelen en opslaan van data wordt opgelost.

En laten we vooral niet de onkunde van de overheid op het gebied van databescherming vergeten. Zo is de controle op het Centraal Informatiepunt Onderzoek Telecommunicatie (CIOT) al jaren een zooitje. Het is onduidelijk of het opvragen van data rechtmatig gebeurt.

Een ander, schrijnend voorbeeld van de onkunde van de overheid zijn de recente berichten over de intenties van de Kamer om de AIVD en MIVD ongericht de kabel te laten aftappen. Op deze manier immers, krijgt de overheid een groot ‘sleepnet’ in handen, waarmee ze al ons mobiele en internetverkeer kan verzamelen en controleren. Intussen blijven de beloofde waarborgen voor de bescherming van onze data vaag.

Zulke vraagstukken zijn nu niet ineens opgelost met het ongeldig verklaren van de bewaarplicht. Komt puntje bij paaltje, dan is de digitale opsporingscapaciteit van de overheid lachwekkend...

..De focus van de overheid moet liggen op het uitvoeren van goede en effectieve analyses van de juiste data, die moeten worden verzameld zonder dat onschuldige burgers daar de dupe van worden.

Alles bij de bron; pdfNRC [betaalversie]

Abonneer je nu op onze wekelijkse nieuwsbrief!
captcha