De Nederlandse Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid concludeert dat de huidige regels burgers onvoldoende beschermen omdat deze zich alleen richten op het verzamelen en delen van gegevens. Er zijn nieuwe regels nodig, concludeert het adviesorgaan.

De WRR breekt big data-processen op in drie fasen: verzameling, analyse en gebruik van gegevens. Omdat de juridische regels zich op dit moment alleen richten op het verzamelen en delen van gegevens, vallen analyse en gebruik van de gegevens vooralsnog buiten de regels, waardoor de nieuwe regels nodig zijn. Gebeurt dat niet, dan zal de samenleving veel killer worden, waarschuwt de WRR, een belangrijke adviseur van het kabinet.

Volgens de WRR biedt het gebruik van Big Data veel kansen voor de overheid, maar het heeft ook een duistere keerzijde, zegt Ernst Hirsch Ballin van de WRR. Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat een persoon toevallig tien keer op dezelfde plaats is met een plausibele reden. Deze persoon loopt de kans om als verdacht bestempeld te worden. “En dan kan de verleiding ontstaan om uit de waarschijnlijkheid van een bepaalde samenhang verregaande conclusies te trekken”, vertelt Hirsch Ballin. Hij stelt dat maatregelen van Big Data in dat geval een bedreiging in plaats van een ruggensteun worden voor de samenleving. Daarnaast is constante dataverzameling van mensen niet bevorderlijk voor het gevoel van veiligheid van de burger. “Als mensen zich voortdurend geobserveerd voelen dan heeft dat een verkillend effect op de persoonlijke vrijheid”, zegt Hirsch Ballin.

De raad stelt daarom een aantal nieuwe kernbestanddelen voor bij het gebruik van big data, zoals het wettelijk vastleggen van de verantwoordelijkheid van een gegevensverwerkende partij en strikte handhaving van het verbod op geautomatiseerde besluitvorming en bestrijding van semi-geautomatiseerde besluitvorming in de gebruiksfase. Dat laatste betekent dat een systeem geen zelfstandige actie mag ondernemen aan de hand van eigen interpretatie van data. De voorkeur ligt voor de raad bij een combinatie van big-data-analyse en menselijke beoordeling. De raad noemt het Amerikaanse voorbeeld waarbij computers personen op een no-fly-lijst zetten zonder menselijk oordeel.

big data proces in fasen wrr

Ook moeten voor burgers en maatschappelijke organisaties, zoals burgerrechtenbewegingen, betere mogelijkheden komen om wetgeving en beleid rond big data-toepassing juridisch te laten toetsen. De WRR wil verder dat er nieuwe regels komen over de toelaatbare foutmarges bij het opstellen van profielen in de fase waarin gegevens worden geanalyseerd, onder andere door het verstevigen van toezicht op de gebruikte algoritmes voor de analyses.

Een van de kernbestanddelen uit het nieuwe kader moet ook zorgen voor meer duidelijkheid over wat instanties doen met de verwerking van gegevens die bedoeld zijn voor de veiligheid. Een van de zorgen is bijvoorbeeld dat data die verzameld zijn voor een bepaald doel, ook voor iets anders gebruikt worden. Dat alles vraagt ook om een extra investering in de kennis van de verweking van big data-analyses bij toezichthouders zoals de Autoriteit persoonsgegevens en de Commissie van toezicht van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. De WRR maakte het rapport op verzoek van het kabinet en is te downloaden via de website van het adviesorgaan.

Alles bij de bronnen; Tweakers & BNR



Abonneer je nu op onze wekelijkse nieuwsbrief!
captcha