Dit verhaal begint aan de rand van een zwembad op vakantie. Een beetje vrij denken, fantaseren. Niet op de e-reader. Ik tel geen pagina’s, streep niets aan, ben niet efficiënt. Even weg van de apparaten, ver van mijn technotoop.

Ik las over Den Haag. Over wat politici willen. Nog altijd: het goede voor de mens. Vrijheid en veiligheid, en soms hulp voor mensen die het moeilijk hebben. Het verlichtingsstreven naar ontplooiing van de mens in de samenleving was kennelijk springlevend. Onze politici: prima humanisten!

Sfeerverstoorder was een keurig conservatieve Duitse journalist. Frank Schirrmacher, tot zijn dood in 2014 uitgever bij de Frankfurter Allgemeine, schreef zijn pamflet Ego. Das Spiel des Lebens in 2013. Hij dacht dat ons vertrouwde ‘ik’ was opgelost in een „monstereconomie” die via algoritmes en machines uitrekent wat goed voor ons is – en zo „aan de lopende band egoïsme produceert”.

Bedenk maar eens wie je bent als er beslissingen over je genomen moeten worden bij paspoortcontrole, in je carrière of over je kredietwaardigheid: je bestaat louter uit nuttige data die alles over je zeggen – en die vermarkt kunnen worden. „De Egoïsme-machines spelen het grote spel allang zonder mensen”, schreef Schirrmacher. „De verliezers staan van tevoren vast: wij allemaal.” 

...Het afgelopen jaar zette NRC een aantal ‘Grote Vragen’ op een rij waarop politici een antwoord moeten vinden om de komende jaren ‘goede politiek’ te bedrijven. Schirrmachers prikkelende pamflet raakt aan zo’n vraag. Is het karakter van de mens als wezen met een vrije wil houdbaar, nu een technologische revolutie bezig is de grenzen en regels van ons bestaan ingrijpend te veranderen? 

De meeste partijen gaan in naam nog altijd uit van een mensbeeld dat terugvoert op de Verlichting: de autonome, zich ontplooiende mens. Maar in de praktijk gaan de meeste politieke debatten niet over mensen, maar over beleid, en de vraag of dat efficiënt, modern, duurzaam, gemakkelijk, waterdicht, fraudebestendig en kostenefficiënt is. De onberekenbare mens is in het politieke debat juist eerder een stoorzender dan een bestemming: hij wordt begeerd als kiezer, maar is ook een gevaar dat in toom gehouden moet worden (fraudeurs, criminelen, radicaliserende jongeren, schoolverlaters). En als we niet crimineel zijn of kunnen worden, moeten we wel door slimme sturing (nudging) tot goed gedrag worden bewogen: een gezonde leefstijl, verstandig financieel plannen, energiezuinig leven en nuttig bijdragen aan de economie... 

Technologie houdt een belofte in om die doelen beter, sneller, efficiënter te bereiken, gedrag te voorspellen en te sturen. Banken, verzekeraars, gemeenten, energiebedrijven zijn ons aan het ‘dataficeren’. En wij werken mee: het is nieuw, makkelijk, fascinerend, en misschien sparen we er kosten en energie mee, en reistijd, en onze gezondheid...

...Als technologie onze gedachten en toekomstig gedrag kan ‘lezen’ voordat we daar zelf notie van hebben, zegt Schnitzler, „dan wordt de mens een ding. Een te manipuleren object”.

Zo beschouwd is ons bestaan al flink in het geding. Is het nog wel mogelijk te ontsnappen aan onze technotoop? Ik denk terug aan mijn zwembad. Na Schirrmachers Ego was ik geërgerd. Zou technologie er met mijn ik vandoor kunnen gaan? Zo gemakkelijk liet ik me niet afschaffen. Er was niets aan de hand, besloot ik, zolang ik vrij was het water in te duiken, zonder devices.

Ben ik naïef? Wat gebeurt als ik die app aanschaf die mijn gezin waarschuwt zodra ik mijn werk verlaat en ook alvast de verwarming thuis aanzet? Het internet van de dingen die met elkaar communiceren over ons gedrag, maakt dat we permanent onder controle staan. De app een dagje uitzetten is niet onschuldig: dat slaat een gat in mijn bestaan. Dit is Schirrmachers angst: de mens als iets om aan en uit te zetten. Beschik ik over mezelf als ik zwem, of sta ik alleen maar even op pauze?

We staan nog maar aan het begin van de mogelijkheden van technologische (zelf)-controle. De overheid koestert bijvoorbeeld grote verwachtingen van de quantumcomputer, die straks met enorme rekenkracht de talloze gegevens die zij van ons bezit kan koppelen en analyseren. Dan kan zij, en ook nog eens oneindig beter, alles waar Facebook nu zijn slechte reputatie op het gebied van privacy aan dankt. Het droombeeld staat al in ‘toekomstnotities’ van ministeries, maar leidt niet tot debat in Den Haag.

Alles bij de bron;  NRC


De Duitsers encrypten in de Tweede Wereldoorlog al hun militaire berichten met de zeer vernuftige Enigma-machine. Duizenden gecodeerde berichten werden per dag verzonden en de Engelsen waren erop gebrand die encryptie te kraken. De man die daar uiteindelijk de leiding aan gaf, was Alan Turing.

Het was een gevecht van machine tegen machine. Hij zou de Enigma-machine verslaan als hij een ‘antimachine’ wist te maken. De klus de Enigma-code te kraken, was het eerste echt grote computervraagstuk. Hoewel de Polen al voor de oorlog de Enigma-code wisten te kraken, hadden de Duitsers hun machine sterk verbeterd en waren uiteindelijk tien tot de honderd veertiende permutaties mogelijk. En met zijn elektromechanische rekentuig wist hij zich een weg door die enorme hoeveelheid aan permutaties te vinden. Big Data ‘avant la lettre’.

Rond 1943 konden de Engelsen in principe alles lezen wat de Duitsers naar elkaar verstuurden. De programmatuur die Turing had ontwikkeld, was de basis voor de eerste grootschalige elektronische computer. Turing stond daarmee aan de basis van ‘de eeuw van de computing’, zoals wij die vandaag de dag zo goed kennen. Hij schreef al tijdens zijn leven dat voor het eerst een methodisch slimme machine was ontwikkeld die op termijn ons eigen menselijke denkvermogens zou overstijgen. Wellicht – schreef hij – nemen machines het op een gegeven moment zelfs over van de mens.

De wiskundige I.J. Good schreef in 1965 een essay over de explosie van kunstmatige intelligentie die zou kunnen ontstaan. En als slimme machines, uiteindelijk slimmere machines dan de mens konden produceren, ontstond – wat hij noemde – Singularity. Sommigen stelden zelfs dat Singularity gevaarlijker zou worden dan de atoombom. Het lijkt erop dat we dichter bij het moment van Singularity komen. Met toepassingen als Watson van IBM wordt duidelijk hoeveel denkkracht de moderne computer heeft gekregen. 

In de trends voor 2016 is het onderwerp slimme machines dan ook prominent aanwezig. Het staat in de top tien van Gartner onder het kopje ‘Smart Machines’ met als sub-gebieden ‘Information of Everything’, ‘Advanced Machine Learning’ en ‘Autonomous Agents & Things’. Deze ontwikkeling zal in alle delen van onze maatschappij de komende decennia zijn impact krijgen. Wellicht zal de uitspraak ‘maar de computer zegt het…’steeds meer waarheid worden.

Er zijn echter ook vele critici die zeggen dat veel ontwikkelingen exponentieel lijken, maar onderdeel zijn van een lange termijn golfbeweging en dus uiteindelijk zullen afzwakken. Niettemin is er een gevaar dat voor steeds meer mensen de techniek te slim wordt om nog te begrijpen. De paradox van de automatisering is dat wij als mens defecte automatisering herkennen en kunnen repareren.  Techniek is en blijft feilbaar, hoe goed ook ontworpen.

Dus we moeten zorgen dat we niet de techniek, maar de mens centraal blijven stellen. Hoewel, soms moet je banger zijn voor domme mensen, dan voor slimme machines.

Alles bij de bron; DutchIT


Kaartendienst Here wil gegevens van rijdende auto's gebruiken om de dienst te verbeteren. Here haalt nu al gegevens uit meer dan 80.000 bronnen, waaronder de gegevens van zijn rondrijdende auto's, uitgerust met 3d-camera's. Om de dienst te verbeteren wil Nokia nu ook gebruik gaan maken van geanonimiseerde gegevens van Audi-, BMW- en Daimler-auto's. In de toekomst wil Here ook gaan samenwerken met andere merken. 

Alles bij de bron; NU


 

Tientallen goededoelenorganisaties zijn lid van de DDMA, een organisatie die lobbyt tegen strengere Europese privacywetgeving die momenteel in de maak is. Dat blijkt uit de ZEMBLA-uitzending ‘Data, het nieuwe goud’.

De DDMA omschrijft zichzelf op haar website als een lobby-organisatie, een belangenorganisatie voor data driven marketing. De DDMA pleit ervoor dat marketingbedrijven toestemming houden om consumenten te profileren. Dat houdt in dat zoveel mogelijk persoonsgegevens worden verzameld waarmee mensen kunnen worden ingedeeld in bevolkingssegmenten. Databedrijven doen dat bijvoorbeeld door het klikgedrag van internetgebruikers gedetailleerd vast te leggen. De persoonlijke profielen die zo tot stand komen, worden door datahandelaren opgeslagen en verkocht. Daarnaast wil de DDMA dat in de wet komt te staan dat databedrijven geen expliciete toestemming van consumenten nodig hebben voor het opslaan en verwerken van persoonsgegevens. De DDMA schrijft in een document onder de titel Belangenbehartiging: “Profileren wordt te vaak gezien als iets negatiefs. Onterecht, want het herkennen van (groepen) klanten is essentieel in vele bedrijfs- en overheidsprocessen”.

Juristen en privacy experts benadrukken in ZEMBLA echter dat het profileren van consumenten negatieve gevolgen heeft voor de privacy van mensen. David Vladeck, de voormalig directeur van de Federal Trade Commission, de Amerikaanse consumentenautoriteit, zegt in ZEMBLA: “Ze weten wie je bent, ze kennen je religie, je seksuele voorkeur en de samenstelling van je familie. Ze verkopen al die data aan mensen die op basis daarvan beslissingen kunnen nemen die grote gevolgen voor jouw leven kunnen hebben.” Persoonsprofielen kunnen bepalend zijn voor de aanbiedingen die mensen krijgen van bijvoorbeeld verzekeraars en kredietverstrekkers.

Alles bij de bron; Joop


Steeds meer overheden en bedrijven zetten in op big data, maar volgens privacyorganisatie Privacy First is het te vergelijken met een Trojaans paard en vormt het een bedreiging voor de rechtsstaat. Vooral het opslaan van alle mogelijk te vergaren gegevens van burgers in centrale databases om vervolgens vanuit data-analyse snel de afwijkingen van het groepspatroon eruit te kunnen zeven is volgens Privacy First-voorzitter Bas Filippini een risico.

Profiling wordt steeds meer dynamisch en real-time, aldus Filippini. "Met andere woorden, voordat je het weet worden burgers en consumenten in deze nieuwbenoemde revolutie voortdurend geregistreerd, gemonitord, geselecteerd op (potentieel en toekomstig) afwijkend gedrag, 24 uur per dag, real-time door overheid en bedrijfsleven." Privacy First maakt zich ook zorgen over de industriële lobby die big data probeert door te drukken en het grootschalig opslaan van gegevens propageert. 

Volgens Filippini wordt er een ongekend felle en nietsontziende lobby in Brussel en in nationale staten gevoerd om dit soort "total control" systemen fashionable en trendy te maken zonder rekening te houden met de basisprincipes van onze rechtsstaat. "Hier moet dus zeer zorgvuldig mee worden omgegaan", stelt Filippini. Hij pleit voor een brede maatschappelijke discussie over big data en de impact hiervan op de maatschappij. "De overheid is er nog steeds voor de burger en niet andersom. Dat besef is echter niet altijd aanwezig, zo is ons opgevallen. De grenzen worden door de overheid voortdurend opgezocht in het ongelijke speelveld met de burger. Het wordt hoog tijd dat hier een principiële streep in het zand getrokken wordt." 

Alles bij de bron; Security


Papieren reclameborden zijn niet meer van deze tijd. Online zijn mensen al gewend dat er gerichter wordt geadverteerd. Dankzij smartphones is het mogelijk om ook in winkels reclame te maken voor individuele klanten. Wat kan er allemaal en wat betekent het voor de privacy? Deze week in Toekomstmakers alles over big data in de retail.

Winkels kijken tegenwoordig niet alleen meer naar je gedrag in de winkel, maar ook wat je online doet. Als je geregistreerd staat als klant weet het systeem wie jij bent, hoe oud je bent, wat je hobby’s zijn en waar je woont...

...er zijn een aantal technieken waardoor deze data ook beschikbaar zijn in de winkel. Een daarvan is de iBeacon. Een andere manier is het scannen van gezichten via de camera. De software die startup Miraview heeft ontwikkeld weet via de camera razendsnel te bepalen wie hij ongeveer voor zich heeft...

...Met de app van FIDME hoef je geen portemonnee vol voordeelpassen meer te hebben. Dat is handig, maar de app kan nog veel meer dankzij big data.

 

Alles bij de bron; RTLZ en hier de videolink


Kennisplatform CROW heeft voor het eerst alle beschikbare informatie over de veiligheid in en rond het openbaar vervoer samengebracht, geanalyseerd en gebundeld in de Veiligheidsscan. De Veiligheidsscan koppelt alle OV-onderzoeken, NS en stads- en streekvervoer, en combineert dit met gegevens over veiligheid in de openbare ruimte. Gemeenten kunnen maximaal een 5 scoren, minimaal een 1. Van de 403 onderzochte gemeenten scoren er zeven een 1 en dertien een 5.

De Veiligheidsscan is in opdracht van samenwerkingsinitiatief 'Samen op Reis' door CROW-KpVV ontwikkeld, in nauwe samenwerking met vervoerders, opdrachtgevende overheden en reizigers.

Alles bij de bron; CCV


Steeds meer moderne auto's versturen privacygevoelige data naar de autofabrikant, zonder dat de bestuurder daar weet van heeft. Het gaat om informatie zoals de laatste honderd bezochte parkeerplaatsen, routes en bestemmingen, maar ook informatie over rijgedrag en zelfs het gebruik van de veiligheidsgordel. Daarvoor waarschuwt de ANWB.

"Het wordt allemaal geregistreerd en verzameld. Ook telefoonnummers, mailadressen en persoonlijke foto's van de mobiele telefoon van de bestuurder worden verzameld op de harde schijf van de auto", stelt de belangenclub.

Veel van deze 'computers op wielen' hebben een dataverbinding met de autofabrikant....  "We hebben geen idee wat fabrikanten met deze informatie doen", vertelt een woordvoerder van de ANWB.

Volgens hem weet driekwart van de Nederlandse automobilisten niets van 'connected diensten' in auto's. Behalve dat de privacy kan worden geschonden, vreest de ANWB ook dat de automobilist volledig afhankelijk wordt van de autodealer voor onderhoud en reparaties. Daarnaast vergroot de datastroom naar de fabrikant het risico op hacken, wat autodiefstal in de hand werkt. 

De ANWB wil, samen met andere autoclubs in Europa, dat er regelgeving komt om de privacy van automobilisten te beschermen. Daarvoor gaat dinsdag de campagne 'My car, my data' van start. 

Alles bij de bron; Telegraaf


Abonneer je nu op onze wekelijkse nieuwsbrief!
captcha